ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଆରକ୍ଷଣ ନୀତିକୁ ନେଇ ଏନ୍ଡିଏ (NDA) ମେଣ୍ଟରେ ମତଭେଦ। କେନ୍ଦ୍ରମନ୍ତ୍ରୀ ତଥା ଲୋକ ଜନଶକ୍ତି ପାର୍ଟି (ରାମବିଳାସ) ମୁଖ୍ୟ ଚିରାଗ ପାସୱାନ୍ ତାଙ୍କ କ୍ୟାବିନେଟ୍ ସହଯୋଗୀ ତଥା ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନ ଆୱାମ୍ ମୋର୍ଚ୍ଚା (ସେକ୍ୟୁଲାର) ନେତା ଜିତନ ରାମ ମାଞ୍ଝୀଙ୍କ ଇସ୍ତଫା ଦାବି କରିଛନ୍ତି। ଏହାର ଜବାବରେ ମାଞ୍ଝୀ ମଧ୍ୟ ଚିରାଗଙ୍କୁ ଇସ୍ତଫା ଦେବାକୁ କହିଥିବାରୁ ବିବାଦ ଆହୁରି ତୀବ୍ର ହୋଇଛି।
ଦୁଇ କେନ୍ଦ୍ରମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏଭଳି ଖୋଲାଖୋଲି ମତଭେଦ NDAରେ ବିରଳ। ତେଣୁ ଏହି ଘଟଣାକୁ ନେଇ ଶାସକ ମେଣ୍ଟ ମଧ୍ୟରେ ଫାଟ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା ନେଇ ରାଜନୈତିକ ଚର୍ଚ୍ଚା ଜୋର ଧରିଛି।
ବିବାଦର ମୂଳ କାରଣ ହେଉଛି ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି (SC) ଓ ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି (ST) ଆରକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟରେ ଉପ-ବର୍ଗୀକରଣ (Sub-categorisation) ଏବଂ କ୍ରିମି ଲେୟର୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଲାଗୁ କରିବା ପ୍ରସଙ୍ଗ। ମାଞ୍ଝୀଙ୍କ ଦଳ HAM (ସେକ୍ୟୁଲାର) ଦାବି କରିଛି ଯେ ବର୍ତ୍ତମାନର ଆରକ୍ଷଣ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ସମୀକ୍ଷା ଆବଶ୍ୟକ। ଦଳ ପକ୍ଷରୁ SC ଓ ST ମଧ୍ୟରେ ଅଧିକ ପଛୁଆ ସମୁଦାୟଙ୍କୁ ଆରକ୍ଷଣର ଲାଭ ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ଉପ-କୋଟା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସମର୍ଥନ କରାଯାଇଛି। ମାଞ୍ଝୀଙ୍କ ପୁଅ ତଥା ବିହାର ସରକାରର ମନ୍ତ୍ରୀ ସନ୍ତୋଷ କୁମାର ସୁମନ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଆରକ୍ଷଣର ଲାଭ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ବଳ ଓ ଐତିହାସିକ ଭାବେ ବଞ୍ଚିତ ସମୁଦାୟଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିବା ଦରକାର। ତାଙ୍କ ମତରେ, ଆରକ୍ଷଣ ବନ୍ଦ କରିବା ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହାକୁ ଅଧିକ ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ।
HAMର ଏହି ଦାବିକୁ ଚିରାଗ ପାସୱାନ୍ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବିରୋଧ କରିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ, ଯଦି ମାଞ୍ଝୀ SC ଆରକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟରେ କ୍ରିମି ଲେୟର୍ କିମ୍ବା ଉପ-କୋଟା ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ତେବେ ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କୁ ମନ୍ତ୍ରୀ ପଦରୁ ଇସ୍ତଫା ଦେବା ଉଚିତ। ଚିରାଗ କହିଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ କ୍ରିମି ଲେୟର୍ ନ ଥିବା ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରଥମେ ନିଜେ ଆରକ୍ଷଣର ସୁବିଧା ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ। ମାଞ୍ଝୀ ଯଦି କ୍ରିମି ଲେୟର୍ ଧାରଣାକୁ ସମର୍ଥନ କରୁଛନ୍ତି, ତେବେ ସେ ପ୍ରଥମେ ଇସ୍ତଫା ଦିଅନ୍ତୁ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପୁଅ ମଧ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀ ପଦ ଛାଡ଼ନ୍ତୁ ବୋଲି ଚିରାଗ କହିଛନ୍ତି। ଚିରାଗଙ୍କ ମତରେ, SC ସମୁଦାୟ ମଧ୍ୟରେ ଉପ-କୋଟା କିମ୍ବା ଆର୍ଥିକ ଆଧାରରେ କ୍ରିମି ଲେୟର୍ ଲାଗୁ କଲେ ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇପାରେ। ଏହା ଦଳିତ ସମୁଦାୟକୁ ଆହୁରି ବିଭାଜିତ କରିପାରେ ଏବଂ ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟର ଲଢ଼େଇ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇପାରେ ବୋଲି ସେ ଯୁକ୍ତି ଦେଇଛନ୍ତି।
HAM ପକ୍ଷରୁ ଯୁକ୍ତି ଦିଆଯାଇଛି ଯେ ଦଳିତ ଆରକ୍ଷଣର ଲାଭ କିଛି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୁଦାୟ, ଯଥା ପାସୱାନ୍ ଓ ରବିଦାସ ସମୁଦାୟ ମଧ୍ୟରେ ଅଧିକ କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ ହୋଇଛି। ଅନ୍ୟ କେତେକ ଦଳିତ ସମୁଦାୟ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆରକ୍ଷଣର ଲାଭରୁ ବଞ୍ଚିତ ରହିଛନ୍ତି ବୋଲି ଦଳ ଦାବି କରିଛି। ସନ୍ତୋଷ କୁମାର ସୁମନ ବିଶେଷକରି ମୁଶହର ସମୁଦାୟର ଉଦାହରଣ ଦେଇଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ, ଏହି ସମୁଦାୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପଛୁଆ ହୋଇଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ସମୁଦାୟରୁ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ IAS ଅଧିକାରୀ ହୋଇପାରିନାହାନ୍ତି।
ଏହି ବିବାଦର ମୂଳରେ ୨୦୨୪ ମସିହାର ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ରାୟ ମଧ୍ୟ ରହିଛି। ରାୟରେ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ SC ଓ ST ମଧ୍ୟରେ ଉପ-ବର୍ଗୀକରଣ କରିବାର ଅନୁମତି ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଏହି ବର୍ଗ ମଧ୍ୟରେ ଅଧିକ ପଛୁଆ ସମୁଦାୟଙ୍କୁ ଆରକ୍ଷଣର ଲାଭ ଦିଆଯାଇପାରିବ। ଗତ ମାସରେ ମଧ୍ୟ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟରେ ଏକ ଆବେଦନ ଦାଖଲ ହୋଇ SC ଓ ST ବର୍ଗର ସାମାଜିକ ଓ ଆର୍ଥିକ ଭାବେ ଉନ୍ନତ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଆରକ୍ଷଣ ସୁବିଧାରୁ ବାଦ୍ ଦେବାକୁ ଦାବି କରାଯାଇଥିଲା। ତେବେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟରେ ଦାଖଲ କରିଥିବା ଏକ ସତ୍ୟପାଠରେ କହିଥିଲେ ଯେ କ୍ରିମି ଲେୟର୍ ଧାରଣା SC ଓ ST ବର୍ଗ ପାଇଁ ଲାଗୁ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ସିଦ୍ଧାନ୍ତ କେବଳ OBC ବର୍ଗରେ ଲାଗୁ ହେଉଛି।
ଚିରାଗ ପାସୱାନଙ୍କ LJP (ରାମବିଳାସ) ଏବଂ ଜିତନ ରାମ ମାଞ୍ଝୀଙ୍କ HAM (ସେକ୍ୟୁଲାର) ଉଭୟ ବିହାର ଓ କେନ୍ଦ୍ରରେ NDAର ସହଯୋଗୀ। କିନ୍ତୁ ଆରକ୍ଷଣ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଦୁଇ ଦଳର ନେତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏଭଳି ଖୋଲାଖୋଲି ମତଭେଦ ଏବେ ରାଜନୈତିକ ଚର୍ଚ୍ଚାକୁ ତୀବ୍ର କରିଛି। ବିହାରରେ ନିର୍ବାଚନୀ ରାଜନୀତି ମଧ୍ୟରେ ଆରକ୍ଷଣ ପ୍ରସଙ୍ଗ ପୁଣି କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁକୁ ଆସିଥିବା ବେଳେ ଦୁଇ NDA ସହଯୋଗୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ତୀବ୍ର ବାକ୍ଯୁଦ୍ଧ ମେଣ୍ଟର ଭିତରେ ସବୁ କିଛି ଠିକ୍ଠାକ୍ ଅଛି କି ନାହିଁ, ସେନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛି।
