ରାଇଘର ବ୍ଲକରେ ମୌଳିକ ସୁବିଧାର ଅଭାବକୁ ନେଇ ଉଠିଲା ପ୍ରଶ୍ନ, ପ୍ରଶାସନର ଦୃଷ୍ଟି କେବେ ପଡ଼ିବ?
ଉମରକୋଟ:ନବରଙ୍ଗପୁର ଜିଲ୍ଲାର ରାଇଘର ବ୍ଲକରେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ମୌଳିକ ସୁବିଧାକୁ ନେଇ ଏକ ଗୁରୁତର ପ୍ରଶ୍ନ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଗୋଟିଏ ପରିସରରେ ତିନି ତିନିଟି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ରହିଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ସେଠାକୁ ନିଜ ନିଜ କାମରେ ଆସୁଥିବା ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଶୌଚାଳୟ ସୁବିଧା ନଥିବା ଅଭିଯୋଗ ହୋଇଛି। ଏହି ଅବ୍ୟବସ୍ଥା ଯୋଗୁଁ ଦୂରଦୂରାନ୍ତରୁ ଆସୁଥିବା ଲୋକମାନେ, ବିଶେଷକରି ମହିଳା, ବୟସ୍କ ନାଗରିକ ଓ ଅନ୍ୟ ଅସହାୟ ବର୍ଗର ଲୋକେ ନାନା ଅସୁବିଧାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଥିବା ଜଣାପଡ଼ିଛି। ଏପରି ସ୍ଥିତିରେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଏହି ମୌଳିକ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ପ୍ରଶାସନ କେବେ ଆଗେଇ ଆସିବ, ତାହାକୁ ନେଇ ସାଧାରଣରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି।
୨୬ଟି ପଞ୍ଚାୟତର ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶାସନିକ କେନ୍ଦ୍ର
ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ରାଇଘର ବ୍ଲକ ଅଧୀନରେ ୨୬ଟି ଗ୍ରାମ ପଞ୍ଚାୟତ ରହିଛି। ଏହି ପଞ୍ଚାୟତଗୁଡ଼ିକର ଅନେକ ଗ୍ରାମରୁ ପ୍ରତିଦିନ ଲୋକେ ବିଭିନ୍ନ ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟରେ ରାଇଘର ବ୍ଲକ ମୁଖ୍ୟାଳୟକୁ ଆସିଥାନ୍ତି। କେହି ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟ ଭତ୍ତା, ବିଧବା ଭତ୍ତା, ଆବାସ ଯୋଜନା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସରକାରୀ ସୁବିଧା ସମ୍ପର୍କିତ କାମ ପାଇଁ ଆସୁଥିବା ବେଳେ, ଆଉ କେହି ଶିକ୍ଷା, ଶିଶୁ ବିକାଶ ଓ ଅନ୍ୟ ପ୍ରଶାସନିକ କାର୍ଯ୍ୟ ନିମନ୍ତେ ଏଠାକୁ ଆସିଥାନ୍ତି।
ବିଶେଷକରି ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରୁ ଆସୁଥିବା ଅନେକ ଲୋକଙ୍କୁ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ ପାଇଁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଅପେକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଡ଼େ। ଯାତାୟାତରେ ସମୟ ଓ ଅର୍ଥ ବ୍ୟୟ କରି ଆସୁଥିବା ଏହି ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ମୌଳିକ ସୁବିଧା ଯୋଗାଇଦେବା ପ୍ରଶାସନର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦାୟିତ୍ୱ। କିନ୍ତୁ ଶୌଚାଳୟ ଭଳି ଏକ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ସୁବିଧାର ଅଭାବ ରହିଥିବା ଅଭିଯୋଗ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତାକୁ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି।
ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରେ ତିନିଟି କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ, ହେଲେ ସୁବିଧାର ଅଭାବ
ରାଇଘର ବ୍ଲକ ପରିସର ଓ ଏହାର ନିକଟରେ ବ୍ଲକ ଉନ୍ନୟନ ଅଧିକାରୀଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ, ଶିଶୁ ବିକାଶ ପ୍ରକଳ୍ପ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ଏବଂ ଗୋଷ୍ଠୀ ଶିକ୍ଷା ଅଧିକାରୀଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ରହିଛି। ଏହି ତିନୋଟି କାର୍ଯ୍ୟାଳୟକୁ ଦୈନିକ ବିଭିନ୍ନ କାମରେ ଲୋକଙ୍କ ଯାତାୟାତ ଲାଗି ରହିଥାଏ। ଏପରି ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶାସନିକ କେନ୍ଦ୍ରରେ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ସୁଲଭ, ପରିଷ୍କାର ଓ ବ୍ୟବହାରଯୋଗ୍ୟ ଶୌଚାଳୟର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ।
କିନ୍ତୁ ଏହି ମୌଳିକ ସୁବିଧା ନଥିବା ନେଇ ଅଭିଯୋଗ ଆସିବା ପରେ ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରଶାସନର ଦାୟିତ୍ୱବୋଧକୁ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିବା ସ୍ୱାଭାବିକ। ତିନୋଟି କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଲୋକଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଯାୟୀ ଶୌଚାଳୟ ସୁବିଧା କାହିଁକି ସୁନିଶ୍ଚିତ ହୋଇପାରିନାହିଁ, ତାହାର ଉତ୍ତର ସମ୍ପୃକ୍ତ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ।
ମହିଳା ଓ ବୟସ୍କଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ୟା ଅଧିକ ଗମ୍ଭୀର
ଶୌଚାଳୟର ଅଭାବ କେବଳ ଏକ ସାଧାରଣ ଅସୁବିଧା ନୁହେଁ; ଏହା ସ୍ୱଚ୍ଛତା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ମାନବୀୟ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଓ ସମ୍ମାନଜନକ ସରକାରୀ ସେବା ସହ ଜଡ଼ିତ ଏକ ମୌଳିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ। ଦୂର ଗ୍ରାମରୁ ଆସୁଥିବା ମହିଳା, ବୟସ୍କ ବ୍ୟକ୍ତି ଓ ଶାରୀରିକ ଅସୁବିଧା ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଅଧିକ କଷ୍ଟଦାୟକ ହୋଇପାରେ।
ବିଶେଷକରି ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୁରକ୍ଷିତ, ପରିଷ୍କାର ଓ ଗୋପନୀୟତା ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ଶୌଚାଳୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ। ସେହିପରି ବୟସ୍କ ଓ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ମଧ୍ୟ ଅଣଦେଖା କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। ଶୌଚାଳୟ ନଥିବା କିମ୍ବା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାରଯୋଗ୍ୟ ନଥିବା ପରିସ୍ଥିତିରେ ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟକୁ ଆସୁଥିବା ଲୋକେ ଅନାବଶ୍ୟକ ଅସୁବିଧାରେ ପଡ଼ିଥାନ୍ତି।
ଏକ ଜନକଲ୍ୟାଣକାରୀ ପ୍ରଶାସନର ମୂଳ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କୁ ସହଜ, ସୁବିଧାଜନକ ଓ ସମ୍ମାନଜନକ ସେବା ଯୋଗାଇଦେବା। ତେଣୁ ଏହି ସମସ୍ୟାକୁ କେବଳ ଏକ ଛୋଟ ଅବ୍ୟବସ୍ଥା ଭାବେ ଦେଖିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଏକ ମୌଳିକ ଜନସ୍ୱାର୍ଥ ସମସ୍ୟା ଭାବେ ବିଚାର କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।
କୋଠାର ବିକାଶ ହେଉଛି, ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ସୁବିଧା କେଉଁଠି?
ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟରେ ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟଗୁଡ଼ିକର ଭିତ୍ତିଭୂମିର ବିକାଶ, ନୂତନ ନିର୍ମାଣ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟକରଣକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଉଛି। ହେଲେ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟକୁ ସାଧାରଣ ଲୋକେ ନିଜର ଅଭିଯୋଗ, ସମସ୍ୟା ଓ ଆବଶ୍ୟକତା ନେଇ ଆସୁଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ପାନୀୟ ଜଳ, ଶୌଚାଳୟ, ବସିବା ପାଇଁ ସ୍ଥାନ ଓ ସ୍ୱଚ୍ଛ ପରିବେଶ ଭଳି ମୌଳିକ ସୁବିଧା ମଧ୍ୟ ସମାନ ଗୁରୁତ୍ୱ ପାଇବା ଉଚିତ।
ଏକ ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟର ସଫଳତା କେବଳ ତାହାର ସୁନ୍ଦର କୋଠା କିମ୍ବା ବାହ୍ୟ ପରିବେଶରୁ ମାପ କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। ସେଠାକୁ ଆସୁଥିବା ସାଧାରଣ ଲୋକ କେତେ ସହଜରେ ନିଜ କାମ କରିପାରୁଛନ୍ତି ଏବଂ କେତେ ମୌଳିକ ସୁବିଧା ପାଉଛନ୍ତି, ତାହା ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶାସନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଗୁଣବତ୍ତାକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ।
ତେଣୁ ରାଇଘର ବ୍ଲକରେ ଶୌଚାଳୟ ସମସ୍ୟା ଉଠିବା ପରେ ଏହାର ବାସ୍ତବ ସ୍ଥିତି ଯାଞ୍ଚ କରିବା ସହ ଆବଶ୍ୟକ ପଦକ୍ଷେପ ନେବା ଜରୁରୀ ହୋଇପଡ଼ିଛି।
ପ୍ରଶାସନ ଆଗରେ କିଛି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶ୍ନ?
ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ମନରେ କେତେକ ସ୍ୱାଭାବିକ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି। ରାଇଘର ବ୍ଲକ ପରିସରରେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ପାଇଁ ଶୌଚାଳୟ ନିର୍ମାଣର କୌଣସି ଯୋଜନା ରହିଛି କି? ପୂର୍ବରୁ ଏପରି ସୁବିଧା ନିର୍ମାଣ ହୋଇଥିଲେ ତାହା ବର୍ତ୍ତମାନ ବ୍ୟବହାରଯୋଗ୍ୟ ଅଛି କି? ଯଦି ଶୌଚାଳୟ ନିର୍ମାଣ ହୋଇନାହିଁ, ତେବେ ଏହା ପାଇଁ ଦାୟୀ ବିଭାଗ କିଏ ଏବଂ କେଉଁ ସ୍ତରରେ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯିବା ଆବଶ୍ୟକ?
ଏହା ସହିତ ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଅର୍ଥର ବ୍ୟବସ୍ଥା, ଉପଯୁକ୍ତ ସ୍ଥାନ ଚିହ୍ନଟ, ଜଳ ଯୋଗାଣ, ନିୟମିତ ସଫେଇ ଓ ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ଭଳି ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ ଯୋଜନା ରହିବା ଦରକାର। କେବଳ ଶୌଚାଳୟ ନିର୍ମାଣ କରିଦେଲେ ଦାୟିତ୍ୱ ସରିଯାଏ ନାହିଁ; ଏହା ସବୁବେଳେ ପରିଷ୍କାର, ସୁରକ୍ଷିତ ଓ ବ୍ୟବହାରଯୋଗ୍ୟ ରହିବା ମଧ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ।
ତୁରନ୍ତ ପଦକ୍ଷେପ ନେବାକୁ ଦାବି
ରାଇଘର ବ୍ଲକ ପ୍ରଶାସନ, ସମ୍ପୃକ୍ତ ବିଭାଗୀୟ ଅଧିକାରୀ ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ଜନପ୍ରତିନିଧିମାନେ ଏହି ସମସ୍ୟାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱର ସହ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ପ୍ରଥମେ ବର୍ତ୍ତମାନର ସ୍ଥିତି ଯାଞ୍ଚ କରି ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ସୁବିଧାଜନକ ଶୌଚାଳୟର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଉ। ଶୌଚାଳୟରେ ମହିଳା ଓ ପୁରୁଷଙ୍କ ପାଇଁ ପୃଥକ ବ୍ୟବସ୍ଥା, ପରିଷ୍କାର ପାଣି, ଆଲୋକ, ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ସୁବିଧା ରଖିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଉ।
ଏହା ସହିତ ଶୌଚାଳୟର ନିୟମିତ ସଫେଇ ଓ ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଦାୟିତ୍ୱ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରାଯାଉ। ଏହାଦ୍ୱାରା ଦୂରଦୂରାନ୍ତରୁ ଆସୁଥିବା ଲୋକମାନେ ନିଜର ସରକାରୀ କାମ ସମ୍ପାଦନ କରିବା ସମୟରେ ଅନାବଶ୍ୟକ ଅସୁବିଧାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇପାରିବେ।
ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—ଯେଉଁଠାରେ ଜନସେବା ପାଇଁ ତିନି ତିନିଟି ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ରହିଛି, ସେଠାରେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଏକ ମୌଳିକ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିବାରେ ବିଳମ୍ବ କାହିଁକି? ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର କେବଳ ଆଶ୍ୱାସନରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ଦୃଶ୍ୟମାନ ପଦକ୍ଷେପରେ ମିଳିବା ଦରକାର।
ଏବେ ଦେଖିବାକୁ ବାକି ରହିଲା, ରାଇଘର ବ୍ଲକର ଏହି ମୌଳିକ ଜନସମସ୍ୟା ପ୍ରତି ପ୍ରଶାସନ କେବେ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଉଛି ଏବଂ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଦୀର୍ଘଦିନର ଅସୁବିଧା ଦୂର କରିବା ପାଇଁ କେବେ ଠୋସ୍ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଉଛି। ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ସମ୍ମାନ, ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଓ ମୌଳିକ ଅଧିକାର ସହ ଜଡ଼ିତ ଏହି ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ହେବା ଏବେ ସମୟର ଆହ୍ୱାନ।
